ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

540

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

3 / 1 10 ذراع و ضلع شمالى آن 5 / 12 11 ذراع و طول هر يك از دو ضلع شرقى و غربى و 5 / 78 ذراع - هر ذراع 49 سانتيمتر مىباشد - و ارتفاع حجره پانزده ذراع و طول ضلع جنوبى از دايرهء پنجگانه پانزده ذراع ، كمى كمتر و طول شرقى آن 2 / 1 12 ذراع و طول غربى آن 2 / 1 16 ذراع و طول دو ضلع شرقى و شمالى 2 / 1 12 و طول شمال غربى 14 ذراع و ارتفاع دايره پنجگانه از زمين مسجد 3 / 1 13 ذراع است كه ميان ديوار حجره و دايره پنجگانه از سمت شمال ، فضاى وسيعى قرار داشته كه اين فاصله در دو سمت شرق و جنوب ، حدود يك ذراع بوده و در ناحيه‌اى كه صورت مبارك پيامبر قرار دارد ، اين فاصله به مقدار يك وجب مىرسد . اما دو ديوار غربى داراى فضايى نبوده كه اين وضعيت بدون تغيير تاكنون باقى مانده است . حجره داراى سقفى چوبى بوده كه چوبها با ميخ به همديگر پيوند خورده بود و بر روى آن پارچه‌اى آويخته شده بود . سپس احمد بن برهان عبد القوى ناظر قوص و بنا به گفته‌اى ملك منصور قلاوون در سال 678 هجرى گنبد مربعى بر روى ستونهاى گرداگرد حجره قرار داد كه زير آن بسيار گرانبها و روى آن به وسيلهء چوب ساخته شده بود و سپس لوحهاى چوبى ديگرى كه روى آنها را لايه‌اى از سرب كشيده بود ، بر روى آنها قرار دادند كه آب باران نتواند به درون حجره نفوذ نمايد . قاعده اين گنبد از سقف مسجد پيامبر بوده كه موازى سقف خانهء رسول خدا قرار داشت و پيشتر گفتيم كه در نخستين آتش‌سوزى مسجد در سال 654 هجرى از بين رفت ، اين گنبد به وسيلهء ملك ناصر حسن بن محمد ابن قلاوون مجددا تعمير و تجديد گرديد . لوح‌هاى سربى نيز در سال 765 هجرى به وسيلهء اشرف شعبان تجديد گرديد و مجددا اين لوح‌ها به وسيلهء ظاهر چقمق تجديد گرديد . هنگامى كه براى دومين بار مسجد آتش گرفت اشرف قايتباى در سال 886 هجرى گنبد را از نو بنا نهاد و آن را بر روى ديوارهاى خانه قرار داد و گنبد را ابتدا از سنگ سياه تراشيده شده ساخت و سپس با سنگ سفيد آن را كامل نمود ، در صورتى كه قبل از آن اين گنبد ، همانطور كه گذشت ، از چوب ساخته شده بود . ارتفاع اين گنبد از زمين خانهء پيامبر تا نقطه‌اى كه هلال بر روى آن قرار داده شده